على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1481

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( از باب فتح ) : راند و دفع نمود . درح ( darah ) م . ع . درح درحا ( از باب سمع ) : پير گرديد . درح ( dareh ) ص . ع . پير و مسن ( مذكر و مونث در وى يكسان است ) . درحابة ( derh bat ) ا . ع . كوتاه بالا . در حال ( dar - h l ) م ف . پ . همان دم و همان ساعت و همان لحظه . درحاية ( derh yat ) ص . ع . رجل درحاية : مرد كوتاه بالاى فربه كلان شكم . درحة ( darehat ) ص . ع . ناقهء پير كهن سال . در حساب ( dar - hes b ) م ف . پ . على الحساب و فى الجمله . و در حساب گرفتن : شمردن و تعداد كرده و در شمار آوردن و مؤاخذه كردن . در حضور ( dar - hozur ) م ف . پ . روبرو و در خدمت . و حاضر و آماده . در حق ( dar - haq ) م ف . پ . درباره و در خصوص و در باب و بملاحظهء . در حقيقت ( dar - haqiqat ) م ف . پ . براستى و درستى و يقينا و فى الواقع و فى الحقيقه . درخ ( derax ) ا . پ . درخت و تير . درخاستن ( dar - x stan ) ف ل و م . پ . افراشتن و بر پا كردن و بلند كردن . و گذاشتن و نهادن و جا دادن . درخال ( darx l ) ا . پ . شاخچه و شاخهء كوچك . و درخت جوان . در خانه ( dar - x ne ) ا . پ . دربار پادشاهى و سراى سلطنتى . درخبيل ( doraxbil ) ا . ع . سختى و بلا . درخبين ( doraxbin ) ا . ع . سختى و بلا . و مرد سست رو و درنگ كار . درخت ( deraxt ) ا . پ . هر گياه خشبى كه داراى تنه و ساقه و شاخه‌ها بود و شجر و نهال . و تير . و گلبن . و عمود . و ستون . و دكل كشتى و ستون كشتى . و دار و صليب . و درخت انگور : تاك . و درخت چهار بيخ : گيتى و روزگار و دنيا . و درخت خرما : نخل . و درخت عناب : پستك و يا پستنك . و درخت مريم : نخل . و درخت وقواق : بطور افسانه درختى را گويند كه بار آن بسر آدمى شبيه است و سخن مىگويد و چون آن بار را بركنند آن درخت بميرد . درختان ( deraxt n ) ا . پ . ج . درخت . درختستان ( deraxtest n ) ا . پ . جاى پر از درخت و انبوه از درخت . درخت سنب ( deraxt - sonb ) ا . پ . مته و پرماه و مثقب و هر چيز كه درخت و چوب را سوراخ كند . درخت سنبه ( deraxt - sonbe ) ا . پ . مته و مثقب و پرماه . و زنبور سياه كه چوب را سوراخ مىكند . و مرغى سبز رنگ كه درخت را با منقار سوراخ مىكند . و منقار مرغان . درختك ( deraxtak ) ا . پ . درخت پست و درخت كوتاه و گلبن . و درختك دانا : درختى كه بهر طرف كه آفتاب بگردد برگهاى آن به آن طرف برميگردند . درختكاو ( deraxt - k v ) ا و ص . پ . از بيخ كنندهء درخت . درختناك ( deraxt - n k ) ص . پ . منسوب بدرخت . و جاى پر از درخت . درختنه سنبه ( deraxtne - sonbe ) و درختينه سنبه ( deraxtine - sonbe ) ا . پ . درخت سنبه . درخستن ( dar - xastan ) ف . پ . نشان كردن و رسم كردن و نقش كردن . و داغ كردن . و سفتن و سوراخ كردن . و نفوذ كردن . درخش ( daraxc ) و ( doroxc ) ا . پ . برق . درخش ( daroxc ) ا و ص . پ . سزاوار و لايق و شايسته و درخور و مناسب . و ميل و خواهش . درخش ( doroxc ) ا و ص . پ . روشنى و تاب و لمعان و فروغ و درخشيدگى . و تابان و درخشنده و درخشان . و نام آتشكده‌اى در ارمنيه . و نام دهى در قاين و قهستان . درخش ( doroxc ) و ( doraxc ) ا . پ . رونق و جلوه و نور و روشنى و شعاع و پرتو . درخشان ( doroxc n ) و ( doraxc n ) ص . پ . تابان و لامع و نوربخش و ضياپاش و درخشنده . درخشانيدن ( doroxc nidan ) و ( doraxc nidan ) ف م . پ . درخشيدن كنانيدن و پرتو انداختن . درخشش ( doroxcec ) و ( doraxcec ) ا . پ . روشنى و رونق و تاب‌دارى و درخشندگى . درخشش جاى ( doraxcec - j y ) ا . پ . جايى كه آفتاب و ماه طلوع مىكند . و مشرق . درخشندگى ( doroxcandagi ) و ( doraxcandagi ) ا . پ . نور و روشنى و ضيا . درخشنده ( doroxcande ) و ( doraxcande ) ص . پ . درخشان و تابان و نورانى و روشن و تاب‌دار . درخشى ( doraxci ) ا . پ . طلوع آفتاب . درخشيدن ( doroxcidan ) و ( doraxcidan ) ف ل . پ . پرتو انداختن و تافتن و روشن شدن . و برق زدن . در خط شدن ( dar - xat - codan ) ف ل . پ . متغير شدن و آزرده گرديدن . و بيهوش بىقرار گشتن . درخف ( dorxof ) ا . پ . زنبور سياه .